permalink

0

Serie over wereldsteden en de stedelijke ervaring in dagblad Trouw – aflevering 1

In dagblad Trouw verschijnt een korte serie over het kosmopolitische multiculturele karakter van de wereldstad, het stedelijke leven en de relatie tussen wereldsteden onderling. Op 8-8-2012 is de eerste aflevering gepubliceerd!

Aflevering 1:

Wereldsteden lijken op elkaar: ze hebben energie

Wereldwijd oefenen steden een enorme aantrekkingskracht uit. “Meer dan de helft van de wereldbevolking woont in steden en genereert ruim 80 procent van het bruto nationaal product”, viel te lezen in Sociologie Magazine (juni 2012). De verwachting is dat in 2050 driekwart van de wereldbevolking in de stad zal wonen (‘Tegenlicht, april 2012). Maar wat is het precies wat de stad zo aantrekkelijk maakt voor velen?

Een grote wereldse stad roept veel verschillende beelden op: drukte, chaos, dynamiek, lawaai, diversiteit, spanning, criminaliteit, uitlaatgassen, designkleding, onveiligheid, wereldkeuken, extremen, tegenstellingen, kunst, hoogbouw. Voor sommigen maakt dat de stad afschrikwekkend, maar juist die caleidoscoop aan beelden verklaart hun magnetische werking : het zijn werelden-in-werelden, the place where it happens.

Nieuwe informele economie 
De bekende sociologe en econome Saskia Sassen omschreef in hetzelfde Sociologie Magazine de wereldse stad als volgt: “Alle wereldsteden hebben een vergelijkbare infrastructuur van gebouwen en wijken. In elke wereldstad vind je bijvoorbeeld een financieel district, een kunstdistrict met musea en een uitgaansbuurt met luxe restaurants en hotels.” In NRC Handelsblad (14 februari 2002) signaleerde ze dat er wereldwijd in de steden ‘een nieuwe informele economie aan de onderkant ontstaat als tegenhanger van de topeconomie’, die volgens haar ‘geen teken is van achterlijkheid, maar juist van het meest geavanceerde kapitalisme’.

Verlenging van je woning
De stad kan mensen verleiden tot rare sprongen. Want waarom is men bereid veel geld te betalen voor een klein appartement, alleen maar omdat het in de stad is te vinden? Volgens journaliste Denise Chong uit Singapore raakt dit de kern van de stedelijke identiteit: het gevoel dat je woning niet wordt begrensd door de voordeur. De stad is een verlenging van je woning en je leefwereld. Ze schrijft: “Hoewel ik het heerlijk vind om in mijn nestje te zitten koeren, maak ik ook emotioneel aanspraak op delen van de buurt als onderdeel van mijn woning: de vele eetgelegenheden als mijn keuken-ijskast-eetkamer, de aantrekkelijke parken als mijn tuin, en de cafés als mijn woonkamer (The Straits Times, september 2011, 360 magazine, mei 2012).”

Het stedelijke bestaan kan hierdoor elke keer verschillend zijn, elke dag kan anders zijn op dezelfde oppervlakte, als je daarvoor kiest. Het leven in de grote stad is anoniem en toch leidt deze manier van leven tot een stedelijke sociale cohesie. Het vormt de kern van de dynamiek van de stad die overal zo geroemd wordt. De wereldstad is de plek waar het gebeurt, simpelweg omdat er zoveel mogelijkheden zijn om dingen te laten gebeuren. Waarom thuis koken als je keuken dagelijks anders kan zijn, waarom vrienden steeds bij je thuis uitnodigen als je eetkamer iedere keer in een ander stadsdeel kan staan, waarom alle huishoudelijke klussen zelf doen als er talrijke mogelijkheden zijn dit uit te besteden?

Alles in één complex
De rijkste man van India, Mukesh Ambani, die in metropool Mumbai het duurste flatgebouw aller tijden heeft laten bouwen, met letterlijk alles wat je nodig kan hebben in één complex (balzalen, spa, tempel, theater, sportzalen, en zelfs drie helikopterplatformen en een garage voor 168 auto’s), heeft het toch niet helemaal begrepen. Hoewel zijn huis en alle extra faciliteiten passen in het karakter van deze über-dynamische stad waar uitersten altijd een plek hebben, past het niet in het stedelijke leven (maar meer bij de poshy houding van ‘kijk eens wat ik heb’).

Zelfs je identiteit hoeft niet eenvormig te zijn in de stad. Je kunt jezelf elke dag anders presenteren, jezelf elke dag opnieuw uitvinden. Door de stedelijke anonimiteit bestaat de ruimte tot anders zijn, en dat zorgt ervoor dat vele menstypen zich er ‘thuis’ kunnen voelen. Die ruimte tot anders zijn, die stedelijke vrijheid, verwordt vaak tot een stadsprofiel. Denk aan de melting pot van New York, of de eenheid-in-verscheidenheid-gedachte in Paramaribo.

Het bijzondere van wereldsteden met een kosmopolitische, multiculturele basis is dat ze vaak op zichzelf staan. Andere steden en delen van dat land kunnen er totaal anders uitzien.

In grote lijnen hetzelfde
Maar zo’n wereldstad lijkt juist wel weer op andere wereldsteden in andere landen. Veel wereldsteden hebben meteen iets bekends als je er naar toe reist. De mechanismen en dynamiek van de stad zijn in grote lijnen hetzelfde. Iedereen die een paar wereldsteden heeft bezocht herkent op een gegeven moment de energie die grote steden eigen is. Het is alsof je op een bepaald moment toetreedt tot het domein der urbane stedelingen: de global community. Dat betekent dat als iemand je in de nacht terwijl je in je hotelkamer in San Francisco ligt te slapen, zou oppakken en weer neerleggen in een kamer in New York, Mumbai of Toronto, je wakker zou worden met hetzelfde ‘gevoel’. Natuurlijk zijn steden door hun historie, ontwikkeling en het land waarin ze liggen, uiteindelijk zeer verschillende authentieke entiteiten, maar toch voelen steden overal ter wereld een beetje hetzelfde aan. En het wonderlijke is dat dat nooit verveelt.

Dit is de eerste aflevering in een kleine serie over het kosmopolitische multiculturele karakter van de wereldstad, het stedelijke leven en de relatie tussen wereldsteden onderling.

De komende weken kijken we naar wereldsteden (in wording) met een multiculturele basis, een kosmopolitische houding en een transatlantisch netwerk: 1.) Dubai: de nuchtere doe-maar-normaal-houding wordt gerelateerd aan de hyperontwikkeling van de Islamitische glamourstad 2.) Rotterdam: hoe kan deze wereldstad in wording zich op de kaart zetten, en 3.) New York: momenteel de bekendste en geliefdste city ter wereld.

Dit stuk staat ook op de website van Trouw. 

facebooktwittergoogle_plusredditpinterestlinkedinmail

Geef een reactie

Required fields are marked *.


background